İLK HAREKET

İLK HAREKET

KALKIŞA HAZIRLIK

Kalkışa hazırlık önce motor kontrolleri ile başlar, motor kontrolü olarak önce motorun yağını sonra suyunun kontrolü önem bakımından birinci sırayı almaktadır.
Bu kontrolün ticari amaçla çalışan araçlarda her gün yapılması gerekmektedir.
Özel araçlarda ise haftada bir kez yapılması yararlıdır ve zorunludur.
Motor kaputunun altında yapmaya devam edeceğimiz kontroller ise radyatör suyu, silecek fıskiyesinin suyu, akü suyu, fren hidroliği, motor yağı, vantilatör kayışı vb. gibi basit fakat karayolu üzerinde sürüş tekniğini kolaylaştıracak taşıt sürücüsünü mağdur etmeyecek kontrollerdir.
Kalkışa hazırlık için bu kontrolleri araç üzerinde de sürdürünüz, araçta yapılacak kontroller ise lastik basınçlarının kontrolü, emniyet araçlarının kontrolü, cam temizliğinin kontrolü, plaka lambasının kontrolü gibi yine aracın karayolu üzerinde rahat ve güvenli seyrini temin amacı ile yapılan basit kontrollerdir. Artık araç kalkışa hazır hale gelmiş sizi beklemektedir.

DÜZYOLDA KALKIŞ VE DURUŞ:

A)Motoru Çalıştırma:
1- Vites kolu ile vitesi boş duruma alınız.
2- Kontak anahtarını yerine sokarak anahtarı ateşleme durumuna getirip hafif gaz veriniz.

B)Kalkış:
1- Kavrama pedalına (debriyaj) iyice basınız ve şimdilik ayağınızı o durumda tutunuz.
2- Vites kolunu birinci vites yuvasına koyunuz.
3- El frenini bırakınız.
4- Motora yeteri kadar gaz vererek ayağınızı debriyaj pedalı üzerinden yavaş yavaş çekiniz. Kavrama pedalı serbest kalıp kavrama olunca araç yürümeye başlar.
5- Motora yeteri kadar gaz veriniz. Gazı az verirseniz, motor stop eder, çok verirseniz kalkış sarsıntılı olur.
6- Ayağınızı kavrama pedalından yavaş yavaş çekerek kavramayı yumuşak yapınız.
Aksi takdirde motor stop edebilir veya kalkış çok sarsıntılı olur.
Debriyaj yapmadığınız zamanlar, sol ayağınızı kavrama pedalı üzerinde tutmayınız, döşeme üzerine koyunuz.

Bir aracı karayolunda sevk etmek için önce trafik kurallarını iyi bilmek ve uygulamak sonra dikkatlice, soğuk kanlı, telaş etmeden hareket etmek gerekmektedir.
Kalkış yapılırken sıranın sizin zaman içerisinde tamamen alışkanlığınız olacağını ve bunları ritmik bir sırayla otomatik olarak yerine getireceğinizi bilmeniz gerekmektedir.

C)Duruş:
Sağ ayak gaz pedalından çekilir, sol ayakla debriyaj pedalına basılır, sağ ayakla yavaş yavaş fren pedalına basarak araç durdurulur.

d) Motoru Durdurma:
Duruş işlemi yapıldıktan sonra çıkış eğimli bir yolda vitesi birinci vites, iniş eğimli bir yolda ise geri vites konumuna getirin, el frenini çekerek kontak anahtarını STOP'a (kapalı) duruma çevirin.

DÜZ YOLDA HİÇ DURMADAN GİTME:

Vites Büyültme ve Küçültme:
Vites büyültme ve küçültme olayına, daha önce tanıttığımız kumanda kollarındaki vites ve debriyaj konularında temas edilmiştir.
Motoru çalıştırdıktan sonra debriyaj yardımı ile vites kolu birinci vites konumuna getirilir.
Sağ ayak hafifçe gaz pedalına basmaktadır.
Sol ayak yavaş yavaş debriyaj pedalından kalkarken motorun sesinde bir değişme olacaktır.
O an kavrama olayı doğmuş demektir.
Gaz pedalına biraz daha basarak sol ayak debriyajdan çekilir ve araç yürümeye başlar.
Bu durumda bir iki araç boyu gidince vites ve debriyaj olayı tekrarlanır.
İkinci daha sonra üçüncü ve diğer ileri viteslere geçilir.
Normal seyir halinde giderken vites büyültmeler,
1.2.3.4. ve varsa 5. vites sırasıyla büyültülür.
Aynı şekilde yavaşlama ve durmaya hazırlanırken ağır ağır fren yardımı ile hız azaltılır ve azalan hız değerinde 5.4.3.2. ve birinci vitese yine sırasıyla geçilir.
Sürücüler tarafından vites değişimleri mutlaka sıra takip ederek yapılmalıdır.
Sırasız vites değişimi, bir üst vitese erken takılırsa araç üzerinde şiddetli sarsıntılar olur, bu gerilimlerin aracın aktarma organlarına oldukça fazla zararı vardır.
Bir alt vitese gelişi güzel takılırsa bu kez de araçta şiddetli kasılma meydana gelir.
Eğer araç sürücüsü iki vites birden atlayarak vites küçültürse bu kasılmalar daha şiddetli boyutlarda meydana gelir.
Hatta araç takla bile atabilir.
Çünkü ani frenleme etkisini gösterir.

GERİ GERİ GİTME:

Geri gitmek için araç en sağ şeride veya yolun en sağına çekilir.
Vites geri vites konumuna getirilir.
Geri manevraya başlamadan önce daima ön ve arka trafiği kontrol ediniz.
Trafik durumu elverişli değilse, elverişli oluncaya kadar bekleyiniz.
Geri manevra yaparken arkayı devamlı olarak kontrol ediniz.
Bu kontrolü arka camdan yapınız.
İmtihanda geriye doğru düz bir gidiş yapmanız istenecektir (en çok 50 metre).
Tek yönlü yollarda katiyen geri manevrası yapmayınız, zira yasaktır.
Ayrıca, tek yönlü bir yola geri manevrası ile girmek de yasaktır.

İNİŞTE VE YOKUŞTA KALKIŞ, DURUŞ VE ARACI EMNİYETE ALMA:

Eğimli bir yolu inerken bu yolu çıkmak için gerekli olan vitesi kullanınız.
Örneğin; ancak ikinci vitesle çıkabileceğiniz bir yolu ikinci vitesle ininiz.
Fazla eğimli bir yolu inerken çıkmakta olan araçlara durup yol veriniz.
Yokuşta aracı kaldırırken arkaya kaçırmayınız.
Bu kalkışta aracı 25 santimetreden daha fazla arkaya kaçırmak imtihanda hata sayılmaktadır.
Aracı geri kaçırmadan yokuşta kaldırmak için şöyle hareket ediniz:
Aracı birinci vitese takınız.
Normalden biraz daha fazla gaz vererek debriyaj pedalı üzerindeki ayağınızı kavrama noktasına kadar kaldırınız. Tam kavrama noktasında durunuz.
Gazı biraz daha artırarak ayağınızı yavaş yavaş debriyajdan çekiniz.
Aracın geri kaçmadan sarsıntısızca kalktığını göreceksiniz.
Yokuş yukarı kalkışta yeteri kadar gaz vermezseniz motor stop eder, bu taktirde motoru çalıştırıp kalkışı tekrarlayınız.
Aracınızı iniş eğimli bir yolda durdurmak zorunda iseniz veya parkedecekseniz aracınızı, geri vitese alın, el frenini çekin ve ön tekerlekleri sağa doğru çevirin.
Çıkış eğimli bir yolda durmak veya parketmek zorunda iseniz aracınızı birinci vitese alın.
El frenini çekin ve ön tekerlekleri kaldırım yönüne sağa doğru çevirin.

DÖNÜŞLER:

Çok şeritli yollarda dönüşe geçmeden önce döneceği yöne göre gerekli şeride geçmek gerekir.
Buna göre sağa dönecekler daha önceden en sağdaki şeride, sola dönecekler daha önceden gidişe ayrılan en soldaki şeride, geçmelidirler.
Bu şerit değiştirme şehir içinde kavşaklarda 30 metreden, şehir dışında 150 metreden daha yakın yerlerde şerit değiştirilmez.
Dönüşten önce ve dönüş sırasında ışıkla, mutlaka dönüş işareti verilmelidir.
Sol dönemeçler geniş kavisle dönülmelidir. O şekilde dönüşe başlayınca döndüğünüz yolun orta çizgisi solunuzda kalmalıdır.

KAVŞAKLARDA DİKKAT ETME TEKNİĞİ

Bu konuda Trafik derslerinde gördüğünüz uygulamaya sadık olun. Tali bir yoldan ana yola çıkmadan önce durunuz.
Trafiğin çıkışa elverişli olup olmadığını kontrol ediniz.
Trafik, ibaret, levha ve cihazı olmayan kavşaklarda ilk geçiş hakkı olan araçlara bu hakkı tanıyınız.
Aracın her an yola çıkabilelceğini düşünerek mutlaka yavaşlamalısınız.

IŞIKLARIN KULLANILMASI

Kısa Huzmeli Farlar:
a) Bir aracı takip ederken,
b) Bir araçla karşılaştığımızda,
c) Aydınlatılmamış tünellere girdiğimizde,
d) Gözümüze kuvvetli ışıklar geldiğinde,
e) Kavşak veya demiryolu geçitlerinde araçlarla karşılaştığımızda kısa huzmeli farlar yakılır.

Uzun Huzmeli Farlar:
Esas itibariyle uyarı amacıyla kullanılan bir emniyet aracıdır.
Buna rağmen kanunda belirtilen diğer hallerde de kullanılması mümkündür.
Bu hallerin dışında uzun huzmeli farlar kara yolunda tek başına kullanılması diğer araçlara engel teşkil edeceğinden yol güvenliğini bozacağından kullanılması yasaklanmıştır.

Uzun Huzmeli Farlar;
a) Tipi halinde kar yağıyorsa,
b) Yoğun sis varsa,
c) Kara yolunda hareket eden araç yoksa,
d) Kırsal kesimlerde görülmeyen tehlikelere karşı yakılır.

Gündüz Sellektörü:
Gündüz Sellektörü genelde karayolunda hareket eden taşıtların gündüz birbirlerini uyarmak amacı ile geliştirilmiş bir emniyet aracıdır.
Yapısı gereği farların açma kapama anahtarını kullanmadan sellektör kolu ile yalnızca uzun huzmeli ışıklarla diğer taşıtlar uyarılabilir.

İç Aydınlatma Lambası:
Geceleyin taşıt kullanırken taşıtın içini aydınlatan bir emniyet aracıdır.
Gece sürücüler tarafından kullanılması gereklidir.
İyi bir sürücü hiç unutmamalıdır ki Zabıta kontrollerinde, kontrol yerlerine yaklaşırken iç aydınlatma lambası yanık değilse yakmak zorundadır.

Park Lambaları:
Park Lambaları isminden de anlaşılacağı gibi esas amacı gece karayolu kenarına park ettiğimizde açık bulundurulması gereken emniyet aracıdır.
Bunun dışında ise gündüz görüş azlığı meydana geldiğinde, aydınlatılmış tünellere girdiğimizde yine bu emniyet aracından yararlanmamız gerekmektedir.
Gece taşıt kullanırken sadece park lambaları ile taşıt kullanmanız yanlış ve yasak olan davranış biçimidir.

Dörtlü Sinyal (Flaşör) Lambaları:
Bu emniyet aracı Sinyal Lambalarının dördününde birden çalıştırılmasından başka birşey değildir.
Ayrı bir açma kapama anahtarı ile çalışır.
İfade ettiği anlam ise dikkatli taşıt sürülmesidir.
Kısaca bizi takip eden veya karşıdan gelen araçlara dikkatli gidilmesi gereğini vurgular.
Ayrıca kısa süreli duraklamalarda, arızalı aracın işaretlenmesinde ve sisli havalarda da kullanılır.

Fren Lambaları:
Bu emniyet aracı arkadan gelen diğer araçlara duracağımız talimatını aktarır.
Frene basmakla arkamızdaki taşıta kesin emri belirtiriz: "Dur".
Konumumuz gereği de zaten arkadan gelen araçların emniyetli bir mesafe ile takip ederek durmaları gerekmektedir.

Geri Vites Lambaları:
Bu emniyet aracı her araçta olmamakla beraber yeni araçların hepsinde vardır.
Geri Vitese takmakla arkadaki araçlara geri gideceğimiz talimatını aktarır, geceleyin azda olsa taşıtın arka trafiğini aydınlatır.

Plaka Lambaları:
Plaka Lambası kanuni bir zorunluluktur.
Sürücüler Plakalar bakımından arka plakanın karanlıkta ışıklandırılmasına, plakanın temiz tutulmasına, okunabilir durumda bulundurulmasına mecburdurlar.
Plakayı aydınlatan plaka lambasının sürekli yanar vaziyette bulundurulması gerekmektedir.

Sis Lambaları:
Adından da anlaşıldığı gibi sis lambaları sis anında gece veya gündüz kullanılır.
Çok kuvvetli olduğundan sis olmayan yerlerde kullanımı yasaktır.
Ve ülkemizde üretilen araçlarda bulundurulması zorunlu değildir.

DÖNEL KAVŞAKLARDA GİTME (SEYRETME)

Sürücü öğretmeninizin hatırlatıcı ve uyarıcı ikazlarını dikkate alan konu trafik eğitiminde işlenmiştir.
Yine de şunu özellikle bilin ayrı yönlerden dönel kavşağa giren sürücüler kendilerine göre sağdaki araca geçiş önceliği tanımak zorundadırlar

PARKETME

Aracı park ederken ön tekerlekleri kaldırıma çevirip el freni ile aracı tesbit ediniz ve aracı inişte geri, çıkışta birinci vitese takınız.
Park yasağı olan yerlerde aracı park etmeyiniz.
Daha önce park yapılmış iki aracın arasında park etmek için buraya daima geri geri giriniz.
İki taşıt arasına, en az manevrayla nasıl girilir:
1- Duruş için önceden tedbir alınarak, B taşıtıyla, park ettirecek taşıtın arka tamponları aynı hizaya gelecek ve iki taşıt arasındaki aralık yaklaşık olarak 60 cm. olacak şekilde durulur.
2- Direksiyon tam sağa çevrilerek taşıt, kaldırımla 45 derecelik açı yapıncaya kadar yavaşça geriye gidilir.
Bu durumda, sağ ön kapının bağlantı çizgisi, B taşıtının arka tampon hizasına gelmiş olacaktır.
3- Direksiyon düzeltilerek, park ettirecek taşıtın ön tamponunun sağ köşesi, B taşıtının arka tamponunun sol köşesi hizasına gelinceye kadar geriye gitmeye devam edilir.
4- Daha sonra, direksiyon çabukça tam sola çevrilerek geriye gidişe devam edilir.
Arka tekerlek kaldırım taşına yanaşmış fakat değmeyecek şekilde durulur.
5- Direksiyon sağa çevrilerek taşıt, kaldınma paralel, ön ve arkasındaki boşluklar eşit oluncaya kadar yavaşça ileriye gidilir ve park manevrası tamamlanır.

YÖN SİNYALLERİNİN KULLANILMASI

Sinyal Lambaları:
Sinyal Lambaları taşıtımızı kullanırken öndeki ve arkadaki taşıtlara karayolundan yararlanacağımızı veya karayolunu terk edeceğimizi ifade eder.
Bunun haricinde Karayolu üzerinde araç sürüş esnasında bir araç geçerken veya şerit değiştirirken de sinyal vermemiz gerekmektedir.
Sürücüler unutmamalıdır ki sinyal bir ricadır. Döneceğimiz talimatını kibarca bildirmektir.

ŞERİT DEĞİŞTİRME VE UYGUN ŞERİDE YERLEŞME

İki yönlü bir yolda gidiş yönüne göre daima yolun sağından gidilir ve karşılaşmalarda yolun en sağına çekilmek gerekir.
Eğer gidişe ayrılan birden fazla yol şeridi varsa, bu şeritlerden en soldaki devamlı olarak işgal edilmez ve daha hızlı araçlara açık bırakılır.
Trafiği aksatacak, tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirilmez.
Ayrıca, yol çizgilerinin şerit değiştirmeyi yasak ettiği yerlerde şerit değiştirmez.
Tramvay rayları bulunan yerlerde tramvayın solundan geçme yapılmaz yol ve trafik durumunun kesin geçişe müsait olduğu yerlerde geçiş işareti verilerek geçiş gerçekleştirilir.

BOŞLUKLARDAN YARARLANMA

Sağa veya sola yoğun trafiği olan yollara girmek için önce sapış işaretini verin ve takip sırasında bir araç boyundan fazla boşluklarda sürücünün uyarılması ile boşluğa girin ve takip sırasındaki araçların hız ve seyir düzeni bozulmadan sürüşe devam edin.

VİRAJ YAPMA

1- Büyük kavisli virajlar: Aracınızın yük ve hız durumu kontrolünüzde olmalıdır. Büyük kavisli virajlara girerken hız azaltılır, virajı çıkmak üzereyken de hız artırılarak virajı geçme olayı tamamlanır.
2- Kısa kavisli virajlar: Bu tür virajlarda aracın hızı azaltılır ve viraj bitinceye kadar hız arttırılmaz.
3- Keskin kavisli virajlar: Hız azaltılır, vırajlara girerken gündüz sesli gece ışıklı ikazlarla karşıdan gelen araç sürücüsü uyarılır.