KUMANDA KOLLARINI TANIMA VE KULLANMA

v     DİREKSİYON SİMİDİ:

Araca yön vermeye yarayan aygıttır ve daire biçiminde olup çapı 35-50 cm. dir. Zaruri haller dışında tek elle kullanmayın.
Sürücü koltuğuna oturduğunuz zaman ilk hareket sonrası düz yolda giderken saatin yelkovan ve akrebinin 9'u 15 geçe ve kollar 60° lik bir açıyla tutulma durumunu gözönüne getirip ellerinizi direksiyon simidi üzerinde aynı konuma getirin. Böylece direksiyona hakimiyetiniz daha güçlü olacaktır.

v     FREN PEDALI VE FREN YAPMA:

Fren pedalı aracın hızını azaltmaya ve durdurmaya yarayan sistemin ayakla kumanda aygıtıdır. Direksiyon çubuğunun hemen sağında döşeme üzerinde bulunur.

v     EL FRENİ:

Duran aracı tespit etmeye yarayan fren sistemine paralel elle kumanda edilen bir aygıttır. Sürücü koltuğunun sağında vites kolunun arkasında bulunur.
Bazı araçlarda koltuğun solunda da olabilir, ancak günümüz araçlarında genelde sağdadır. Hareket halindeki araçlarda kullanılmaz. Eğer kullanılırsa tehlike doğar, kısa süreli duraklamalar ve park etmeler esnasında kesinlikle kullanılmalıdır.

v     GAZ PEDALI VE GAZ VERME:

Aracın gidişi esnasında vites durumuna görehız kazandırmaya yarayan parçaya gaz pedalı denir. Ayakla kumanda edilen bir aygıttır. Fren pedalının hemen sağında bulunur.

v     DEBRİYAJ PEDALI VE KAVRAMA NOKTASI:

Debriyaj pedalı araca ilk hareketi vermek gidiş esnasında yol ve trafik durumuna göre araç en uygun hıza getirmek için istenilen vites konumuna geçebilmek üzere kullanılan pedala denir. Ayakla kumanda edilen pedalların en solunda bulunur. Kavrama noktası aracın sarsıntısız ilk hareketi ve seyir halinde vites değiştirirken aynı sarsıntısızlığı kazandıran en alt ve en üst durum arasındaki mesafe boşluğudur.

v     VİTES KOLU VE VİTESLER:

Vites kolu, vites kutusundaki dişlilere kumanda eden koldur.
Sürücü koltuğunun sağında bulunur.
Debriyaj yardımı ile kullanılır.Otomobillerde 5 ileri 1 geri olmakla beraber, 4 ileri 1 geri olanlar çoğunluktadır. 3 ileri 1 geri olan eski araçlarda olabilir.

a) Birinci vites her türlü yol koşulunda, kalkışta ve çıkış eğimli bir yolda veya park halinde kullanılır.
b) İkinci vites kalkış sonrasındaki toparlanma konumudur.
c) Üçüncü ve sırasıyla daha büyük vitesler aracın ve yolun durumuna göre hız vitesleridir.
d) Geri vites, geri manevra ve iniş eğimli bir yolda veya park halinde kullanılır.

Şu unutulmamalıdır ki, bütün araçların vites şemaları birbirine benzer.
Bunların hepsi H harfinin çevresinde toplanmıştır.
Sadece Geri ve Beşinci vites farklıdır.

v     OTOMATİK VİTESLER:

Bu tür vites donanımı olan araçta debriyaj yoktur.
Araç ilk kalkıştan itibaren hızına göre, gelmesi gereken vites konumuna kendiliğinden geçer.
Bu tür vitesli araçlarda N-P-R-D-L-S gibi harflere rastlanır.
Bunla bazı yabancı dildeki kelimelerin baş harfleridir.
Karşılığı Vites konumları ise N=Boş, P=Park, R=Geri, D=İleri sürüş durumunu L ve S= Düşük(Yavaş) hız durumlarını belirtmektedir.

v     TAŞITIN FRENLE DURDURULMASI

     Güvenli taşıt kullanma konusunda hemen hemen hiç bir eğitim görmeden, kazandıkları sınırlı becerilere dayanarak taşıt kullananların, taşıtın frenlemeyle ne kadar zaman ve mesafede durdurulabileceği konusundaki bilgileri de, yok denecek kadar yetersizdir.Bu konuda yeterli bilgileri edinememiş olan sürücüler belli bir hızla giden taşıtın, gerçektekine kıyasla, daha kısa mesafede durdurulabileceklerini sanmaktadırlar.Bu yüzden, herhangi bir tehlikeyle karşılaşıldığı takdirde, zamanında tedbir alarak hızı azaltma gereği duyulmamaktadır. Bu anlayış ve davranışın doğal bir sonucu olarak da, önlenmesi mümkün olan bir çok trafik kazası önlemememekte, büyük ölçüde can ve mal kayıplarına yol açmaktadır.
     Bilineceği üzere, herhangi bir tehlikeyle karşılaşan sürücü, taşıtım durdurmak için fren tedbirine baş vurur. Bunun için de, ayağını gaz pedalından kaldırarak fren pedalına basar. Ayağın gazdan kaldırılıp, fren pedalına götürülmesine kadar, kısa da olsa bir zaman geçer. Geçen bu zamana "Sürücü İntikal Zamanı" denir.
    Yapılan denemelerden, sürücü intikal zamanının yaklaşık olarak 0.75 (3/4) saniye olduğu anlaşılmıştır. Sürücü intikal zamanı içinde, frenleme olayı başlamayacağı için, taşıtın o andaki hızıyla yoluna devam ettiği kabul edilebilir.
Ayağın fren pedalına basılmasından, frenleme olayının başlamasına kadar yine bir zaman geçer. Sistemdeki boşluk ve uyumsuzluklar nedeniyle geçen bu zamana da "Fren İntibak Zamanı" denilmektedir.

   Yine yapılan denemelerde, fren intibak zamanının hidrolik sistemli frenlerde 0.10-0.25; hava sistemli frenlerde de 0.20 - 0.60 saniye olduğu tespit edilmiştir. Fren intibak zamanı sonunda, frenleme olayı gerçekleşir ve meydana gelen negatif ivmenin etkisiyle taşıt yavaşlamaya başlar. Ancak, meydana gelen negatif ivme, birden bire en büyük değere yükselemez. Sıfırdan başlayarak yavaş yavaş artar ve belirli bir değere yükselir. Buna göre, frenleme olayının başlamasıyla, ivmenin en büyük değere yükselmesi arasında da bir zaman geçer. Bu zamana da "Rejime Yükselme Zamanı" denir. İvmenin, taşıtı etkileyecek değere çıkmasıyla, taşıtın durduğu ana kadar geçen zamana ise, "Fren Zamanı" denilmektedir.Kolayca anlaşılacağı gibi, bir frenleme olayında, yukarıda belirtilen nedenlerle geçen zaman aralıklannın uzunluğuna bağlı olarak, taşıt da belirli uzunluklarda yol almış olur.

• Sürücü intikal zamanında alınan yola "Sürücü İntikal Mesafesi"
• Fren intibak zamanında alınan yola "Fren İntibak Mesafesi"
• Rejime yükselme zamanında alınan yola "Rejime Yükselme Mesafesi"
• Fren zamanında alınan yola da "Fren Mesafesi" denir.

v     DİĞER KOLLAR VE GÖSTERGELER:

Cam Silecekleri ve Silecek Kolu:
Taşıtın ön camını temizleyen, bazı araçlarda da arka camın temizliğini sağlayan bir emniyet aracıdır. Yağmurlu havalarda sürücünün görüş alanım genişletir ve iyi bir sürüş tekniği uygulanmasını sağlar. Beraberinde çalışan silecek fıskiyesi ise yağmur sonrası cama gelen çamur birikintilerinin temizlenmesi amacı ile kullanılır. Genellikle silecek kolu direksiyonun sağında bulunur.

Güneş Siperlikleri:
Aracın ön camının üzerinde bulunan bu emniyet aracı sürücünün veya yanında oturanın gözlerini direk olarak etkiliyen güneş ışıklarından etkilenmemesini sağlar. Bilhassa yaz aylarında iyi bir sürüş tekniği uygulamasını ortaya koyar.
Camların hemen üstünde bulunur, yan camlardan gelen güneş ışıklarınıda kırar.

Kalorifer:
Taşıtların kış şartlarında sürücü ve yolcu güvenliğini bozmadan doğa şartların kötülüğünü hissettirmeden yolculuk edebilmesini sağlar. Taşıtın içini ısıtır.

Ön cam buğu temizleyicisi:
Kalorifer çalışan bir sistem olup ön camın içinde gösterge tablosu üzerindeki kanallardan sıcak veya soğuk hava üfleyerek ön camdaki buğuyu temizleyerek sürüş güvenliği sağlayan bir emniyet aracıdır.

Rezistans:
Elektrikli bir emniyet aracıdır.
Arka camda bir veya birden fazla direnç telinin camı ısıtmasıyla arka camdaki meydana gelen buğuyu kurutan ve arka camdan görüş rahatlığı sağlayan bir emniyet aracıdır. Kış aylarında sürüş kolaylığı sağlar.

v     GÖSTERGELER VE İKAZ IŞIKLARI:

1- YAĞ BASINÇ GÖSTERGESİ (Kırmızı)
2- ISI GÖSTERGESİ (Kırmızı)
3- ŞARJ GÖSTERGESİ (Kırmızı)
4- BENZİN GÖSTERGESİ
5- KİLOMETRE GÖSTERGESİ (Odometre)
6- KISA HUZME İKAZI (Yeşil)
7- UZUN HUZME İKAZI (Mavi)
8- SİNYAL İKAZI (Yeşil) Aralıklı yanıp sönen
9- DÖRTLÜ SİNYAL İKAZI (Kırmızı) Aralıklı yanıp sönen
10- REZİSTANS İKAZI (Sarı )
11- JİKLE İKAZI (Sarı)
12- EL FREN İKAZI (Kırmızı)